dị sinh trưởng
Định nghĩa
- Danh từ (Sinh học, Giải phẫu học):
- Hiện tượng phát triển không đồng đều: "dị sinh trưởng" chỉ sự sinh trưởng khác thường hoặc không đều đặn ở các bộ phận khác nhau của cơ thể, thường gặp trong quá trình phát triển của sinh vật.
- Sự phát triển không theo quy luật thông thường: Thuật ngữ này mô tả các trường hợp mà tốc độ sinh trưởng giữa các mô, cơ quan không đồng nhất, dẫn đến sự khác biệt về hình thái.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Dị sinh trưởng có thể quan sát thấy ở các loài thực vật khi một nhánh phát triển nhanh hơn hẳn so với các nhánh khác. (Hiện tượng phát triển không đồng đều xuất hiện khi một nhánh cây mọc nhanh bất thường.)
- Trong phôi học, dị sinh trưởng là nguyên nhân gây ra sự khác biệt kích thước giữa các cơ quan nội tạng. (Trong nghiên cứu phôi, sự sinh trưởng không đồng đều dẫn đến chênh lệch kích thước giữa các cơ quan.)
Các cách sử dụng nâng cao
"dị sinh trưởng bệnh lý": sự phát triển bất thường do bệnh tật, ví dụ như khối u phát triển nhanh chóng.
- Dị sinh trưởng bệnh lý thường liên quan đến các tế bào ung thư. (Sự phát triển bất thường do bệnh lý thường gắn với tế bào ung thư.)
"dị sinh trưởng sinh lý": sự phát triển không đồng đều tự nhiên, như sự khác biệt kích thước giữa các chi ở động vật.
- Dị sinh trưởng sinh lý giải thích vì sao càng cua thường lớn hơn so với các phần khác. (Sự phát triển không đồng đều tự nhiên lý giải kích thước lớn hơn của càng cua.)
Biến thể và từ gần giống
Sinh trưởng (danh từ): quá trình phát triển, tăng trưởng nói chung.
- Sinh trưởng của cây trồng phụ thuộc vào điều kiện môi trường. (Quá trình phát triển của cây phụ thuộc vào môi trường.)
Dị dạng (danh từ): hình thái bất thường, khác với tiêu chuẩn — liên quan đến "dị sinh trưởng" nhưng tập trung vào kết quả hơn là quá trình.
- Dị dạng chi thường do dị sinh trưởng gây ra. (Hình thái chi bất thường thường do sự phát triển không đồng đều.)
Từ đồng nghĩa
- Phát triển không đồng đều: diễn tả quá trình tăng trưởng không đều giữa các bộ phận.
- Tăng trưởng dị thường: sự phát triển khác thường so với quy luật tự nhiên.
Thành ngữ liên quan
- Dị sinh trưởng cục bộ: sự phát triển không đồng đều chỉ xảy ra ở một vùng cụ thể.
- Dị sinh trưởng cục bộ ở lá khiến một phần lá phình to bất thường. (Sự phát triển không đồng đều chỉ xảy ra ở một vùng lá, gây ra hiện tượng phình to.)